Thuế là gì? Vai trò của thuế là gì? Quyền của người nộp thuế như thế nào?

Chính Sách Thuế Việt Nam Năm 2025: Những Cập Nhật Quan Trọng Doanh Nghiệp và Cá Nhân Cần Biết

1. Tổng Quan Về Hệ Thống Thuế Việt Nam

Thuế tại Việt Nam bao gồm nhiều loại: thuế thu nhập doanh nghiệp (CIT), thuế thu nhập cá nhân (PIT), thuế giá trị gia tăng (VAT), thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB), thuế đất đai, v.v. Trong năm 2025, nhiều điều chỉnh đáng kể đã được ban hành, nhằm thích ứng với kinh tế số, tăng cường minh bạch tài chính và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ.

2. Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp (CIT) – Luật Mới Năm 2025

2.1 Luật Thuế TNDN 2025

• Quốc hội Việt Nam đã ban hành Luật Thuế Thu nhập Doanh nghiệp số 67/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/10/2025, áp dụng cho kỳ tính thuế TNDN kể từ năm 2025.

• Mục tiêu của luật mới là đơn giản hóa, tạo khung thuế linh hoạt hơn, cũng như ứng phó với xu hướng kinh tế số và toàn cầu hóa.

2.2 Cơ Cấu Thuế Suất Mới

• Thuế suất chuẩn vẫn là 20% cho hầu hết các doanh nghiệp.

• Doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ được hưởng ưu đãi:

  • 15%: doanh thu năm ≤ 3 tỷ đồng.

  • 17%: doanh thu năm > 3 tỷ đến ≤ 50 tỷ đồng.

• Với các ngành đặc biệt như khai thác dầu khí hoặc tài nguyên quý hiếm, thuế suất có thể rất cao (25% – đến 50%) tùy theo điều kiện.

2.3 Xác Định Thu Nhập Chịu Thuế & Chi Phí Khấu Trừ

• Một điểm mới quan trọng là việc bù trừ lỗ và lợi nhuận: thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản, dự án đầu tư (ngoại trừ những dự án được ưu đãi thuế) có thể được bù trừ với lỗ từ các hoạt động khác.

• VAT đầu vào không hoàn được (non-refundable input VAT) nay được công nhận là chi phí được khấu trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp — một cải tiến lớn giúp giảm gánh nặng cho doanh nghiệp bị VAT “kẹt”.

• Chi phí lãi vay: nếu vay từ tổ chức không tài chính, lãi vượt mức giới hạn sẽ không được trừ thuế. Mức trần lãi suất được quy định theo Bộ luật Dân sự (20%/năm) thay vì dựa vào lãi cơ bản của Ngân hàng Nhà nước như trước đây.

2.4 Doanh Nghiệp Nước Ngoài & Kinh Tế Số

• Luật mới mở rộng phạm vi thu thập thuế đối với doanh nghiệp nước ngoài: các nhà cung cấp qua sàn thương mại điện tử và nền tảng số được xem là cơ sở thường trú (PE) tại Việt Nam và phải chịu CIT.Về chuyển nhượng vốn (giao dịch cổ phần), quy định mới sẽ tính thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu chuyển nhượng, bất kể lãi hay lỗ, trong khi cách tính trước đây dựa trên lãi (giá bán trừ vốn).

3. Thuế Giá Trị Gia Tăng (VAT)

• Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15 và Nghị định 181/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ 01/07/2025.

• Một thay đổi then chốt: phương thức thanh toán không dùng tiền mặt trở nên bắt buộc hơn để được khấu trừ VAT đầu vào. Trước đây, chỉ các giao dịch ≥ 20 triệu đồng yêu cầu thanh toán điện tử; theo quy định mới, ngưỡng này được điều chỉnh thấp hơn để minh bạch hóa luồng chứng từ.

• Thuế GTGT suất áp dụng cho nhà thầu nước ngoài cũng được điều chỉnh.

4. Thuế Thu Nhập Cá Nhân (PIT) / TNCN

4.1 Kinh Tế Số và Sàn TMĐT

• Từ 01/01/2025, theo Luật số 56/2024/QH15, các sàn thương mại điện tử, nền tảng số có chức năng thanh toán phải khấu trừ và nộp thuế thay cho cá nhân (hộ) kinh doanh trên nền tảng đó. VOV

• Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến cá nhân kinh doanh online, livestream, bán hàng trên sàn, khi trách nhiệm thuế chuyển lên sàn quản lý. LuatVietnam

4.2 Chuyển Nhượng Bất Động Sản

• Luật Đất đai 2024 (có hiệu lực từ 01/01/2025) thay đổi cách tính thu nhập chịu thuế TNCN khi chuyển nhượng quyền sử dụng đất: thu nhập chịu thuế sẽ được tính theo giá đất trong bảng giá đất, thay vì giá chuyển nhượng như trước đây. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT

• Mức thuế suất được áp dụng cho chuyển nhượng quyền sử dụng đất là 2% dựa trên bảng giá đất. Tin nhanh bất động sản CafeLand

4.3 Các Khoản Khấu Trừ và Miễn Thuế

• Về khoản chi bữa ăn giữa ca (“mid-shift meal allowance”): trước đây có trần 730.000 đồng/tháng được miễn thuế. Từ năm 2025, mức trần này không còn áp dụng cứng mà được xử lý theo thỏa thuận trong thỏa ước lao động hoặc nội quy công ty. EY

• Ngoài ra, có đề xuất thay đổi mức giảm trừ gia cảnh (personal deduction) cho cá nhân, nhưng mức mới dự kiến áp dụng từ kỳ tính thuế 2026. MAN – Master Accountant Network

5. Thuế Tiêu Thụ Đặc Biệt (TTĐB)

• Luật Thuế TTĐB 2025 có hiệu lực từ 01/01/2026, với nhiều điểm mới nổi bật. Báo Thanh Niên

• Một số thay đổi đáng chú ý:

  • Thuế suất đối với rượu, bia, thuốc lá được đẩy lên rất cao, có thể lên tới 90% theo lộ trình. Báo Thanh Niên

  • Bổ sung điều chỉnh đối tượng chịu thuế: ví dụ, “nước giải khát có đường” (có hàm lượng đường trên 5g/100ml) nằm trong diện chịu thuế TTĐB. Báo Thanh Niên

  • Một số sản phẩm trước đây chịu thuế theo phần trăm giờ được chuyển sang khung thuế tuyệt đối (mức tính thuế nhất định cho mỗi đơn vị) với thuốc lá. Thư Viện Pháp Luật

6. Gia Hạn Nộp Thuế Và Tiền Thuê Đất

• Chính phủ đã ban hành Nghị định 82/2025/NĐ-CP để gia hạn thời hạn nộp thuế và tiền thuê đất cho năm 2025. Vietnam+ (VietnamPlus)

• Cụ thể, tiền thuê đất phải trả trong kỳ đầu của năm 2025 được gia hạn, và cá nhân/hộ kinh doanh được phép nộp muộn thuế TNCN, VAT trong năm. Vietnam+ (VietnamPlus)

7. Tác Động & Khuyến Nghị

7.1 Tác Động

• Doanh nghiệp nhỏ (SME): lợi thế lớn khi có thuế suất ưu đãi (15–17%) giúp giảm chi phí thuế, tăng khả năng tái đầu tư.

• Doanh nghiệp số / kinh tế số: việc yêu cầu khấu trừ thuế từ nền tảng số làm tăng trách nhiệm tuân thủ, nhưng cũng minh bạch hóa doanh thu cá nhân từ hoạt động kinh doanh số.

• Nhà đầu tư nước ngoài: thay đổi về thuế chuyển nhượng vốn có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư, vì thuế dựa trên doanh thu chuyển nhượng thay vì lãi thực tế.

• Cá nhân kinh doanh bất động sản: việc tính thuế căn cứ vào bảng giá đất (thay vì giá chuyển nhượng thực tế) có thể làm gia tăng chi phí thuế đối với người bán đất tại những khu vực giá thị trường cao hơn bảng giá nhà nước.

• Môi trường tài chính – ngân sách: gia hạn nộp thuế giúp giảm áp lực thanh khoản cho doanh nghiệp và cá nhân, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế bất ổn hoặc phục hồi.

7.2 Khuyến Nghị

• Doanh nghiệp nên rà soát lại kế hoạch thuế của năm 2025, cân nhắc phân loại theo mức thuế suất mới, và đánh giá tác động tới dòng tiền.

• Kế toán – tài chính doanh nghiệp cần cập nhật hệ thống để xử lý input VAT không hoàn, lãi vay, và các chi phí mới được khấu trừ.

• Cá nhân kinh doanh (đặc biệt trên sàn) nên kiểm tra xem sàn nền tảng đã khấu trừ thuế đúng theo quy định hay chưa, để tránh rủi ro sau này.

• Nhà đầu tư nước ngoài cần theo dõi nghị định hướng dẫn chi tiết thuế chuyển nhượng vốn (ví dụ dự thảo 2% theo đề xuất). EY

• Doanh nghiệp và cá nhân nên tham khảo tư vấn thuế chuyên sâu (luật sư thuế, công ty kiểm toán) để tận dụng ưu đãi hợp pháp và đảm bảo tuân thủ nghĩa vụ thuế.

Kết Luận

Chính sách thuế Việt Nam trong năm 2025 đánh dấu một bước chuyển mình quan trọng: từ việc áp thuế như truyền thống sang mô hình thích ứng với kinh tế số, thương mại điện tử, và đầu tư toàn cầu. Những thay đổi này mở ra cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ, nhưng đồng thời cũng tạo ra thách thức tuân thủ mới cho các doanh nghiệp số và nhà đầu tư nước ngoài. Cá nhân kinh doanh, đặc biệt trên các sàn số, cũng cần chủ động nắm bắt quy định, để không bị “bất ngờ” bởi trách nhiệm thuế mới.